(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 190

॥ శ్రీః ॥
3.190. అధ్యాయః 190
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
మార్కండేయేన యుధిష్ఠిరాదీన్ప్రతి మత్స్యరూపిణో హరేర్వైవస్వతమనోశ్చ చరితప్రతిపాదకమస్యోపాఖ్యానకథనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 3-190-0x(2388)(23214)
తతః స పాండవో భూయో మార్కండేయమువాచ హ।
కథయస్వతి చరితం మనోర్వైవస్వతస్య చ ॥ 3-190-1(23215)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-190-2x(2389)
వివస్వతః సుతో రాజన్మహర్షిః సుప్రతాపవాన్।
బభూవ నరశార్దూల ప్రజాపతిసమద్యుతిః ॥ 3-190-2(23216)
ఓజసాతేజసా లక్ష్ంయా తపసా చ విశేషతః।
అతిచక్రామ పితరం మనుః స్వంచ పితామహం ॥ 3-190-3(23217)
ఊర్ధ్వబాహుర్విశాలాయాం బదర్యాం స నరాధిపః।
ఏకపాదస్థితస్తీవ్రం చకార సుమహత్తపః ॥ 3-190-4(23218)
అవాకూశిరాస్తథా చాపి నేత్రైరనిమిషైర్దృఢం।
సోఽతప్యత తపో ఘోరం వర్షాణామయుతం తదా ॥ 3-190-5(23219)
తం కదాచిత్తపస్యంతమార్ద్రచీరజటాధరం।
చీరిణీతీరమాగంయ మత్స్యో వచనమబ్రవీత్ ॥ 3-190-6(23220)
భగవన్క్షుద్రమత్స్యేస్మి బలవద్భ్యో భయంమమ।
మత్స్యేభ్యో హి తతో మాం త్వం త్రాతుమర్హసి సువ్రత ॥ 3-190-7(23221)
దుర్బలం బలవంతో హి మత్స్యా మత్స్యం విశేషతః।
భక్షయంతి సదా వృత్తిర్విహితా నః సనాతనీ ॥ 3-190-8(23222)
తస్మాద్భయౌఘాన్మహతో మజ్జంతం మాం విశేషతః।
త్రాతుమర్హసి కర్తాస్మి కృతేప్రతికృతం తవ ॥ 3-190-9(23223)
స మత్స్యవచనం శ్రుత్వా కృపయాఽభిపరిప్లుతః।
మనుర్వైవస్వతోఽగృహ్ణాత్తం మత్స్యం పాణినా స్వయం ॥ 3-190-10(23224)
ఉదకాంతముపానీయ మత్స్యం వైవస్వతో మనుః।
అలింజరే ప్రాక్షిపత్తం చంద్రాంశుసదృశప్రభం ॥ 3-190-11(23225)
స తత్ర వవృధే రాజన్మత్స్యః పరమసత్కృతః।
పుత్రవత్స్వీకరోత్తస్మై మనుర్భావం విశేషతః ॥ 3-190-12(23226)
అథ కాలేన మహతా స మత్స్యః సుమహానభూత్।
అలింజరజలే చైవ నాసౌ సమభవత్కిల ॥ 3-190-13(23227)
అథ మత్స్యో మనుం దృష్ట్వా పునరేవాభ్యభాషత।
భగవన్సాధు మేఽద్యాన్యత్స్థానం సంప్రతిపాదయ ॥ 3-190-14(23228)
ఉద్ధృత్యాలింజరాత్తస్మాత్తతః స భగవాన్మనుః।
తం మత్స్యమనయద్వాపీం మహతీం స మనుస్తదా ॥ 3-190-15(23229)
తత్రతం ప్రాక్షిపచ్చాపి మనుః పరపురంజయ।
అథావర్ధత మత్స్యః స పునర్వర్షగణాన్బహూన్ ॥ 3-190-16(23230)
ద్వియోజనాయతా వాపీ విస్తృతాచాపి యోజనం।
తస్యాం నాసౌ సమభవన్మత్స్యో రాజీవలోచన ॥ 3-190-17(23231)
విచేష్టితుం చ కౌంతేయ మత్స్యో వాప్యాం విశాంపతే।
మనుం మత్స్యస్తతో దృష్ట్వా పునరేవాభ్యభాషత ॥ 3-190-18(23232)
నయ మాం భగవన్సాధో సముద్రమహిషీం ప్రియాం।
గంగాం నాంత్రాపి శక్తోస్మి వస్తుం మతిమతాంవర ॥ 3-190-19(23233)
నిదేశే హి మయా తుభ్యం స్థాతవ్యమనసూయతా।
వృద్ధిర్హి పరమా ప్రాప్తా త్వత్కృతే హి మయాఽనఘ ॥ 3-190-20(23234)
ఏవముక్తో మనుర్మత్స్యమనయద్భగవాన్వశీ।
నదీం గంగాం తత్రచైనం స్వయం ప్రాక్షిపదేవ చ ॥ 3-190-21(23235)
స తత్ర వవృధే మత్స్యః కంచిత్రాలమరిందమ।
గతః పునర్మనుం దృష్ట్వా మత్స్యో వచనమబ్రవీత్ ॥ 3-190-22(23236)
గంగాయాం హి న శక్నోమి బృహత్త్వాచ్చేష్టితుం ప్రభో।
సముద్రం నయ మామాశు ప్రసీద భగవన్నితి ॥ 3-190-23(23237)
ఉద్ధృత్య గంగాసలిలాత్తతో మత్స్యం మనుః స్వయం।
సముద్రమనయత్పార్త తత్రచైనమవాసృజత్ ॥ 3-190-24(23238)
సుమహానపి మత్స్యస్తు స మనోర్నయతస్తదా।
ఆసీద్యథేష్టహార్యశ్చ స్పర్శగంధసుఖశ్చ వై ॥ 3-190-25(23239)
యదా సముద్రే ప్రక్షిప్తః స మత్స్యో ననునా తదా।
తత ఏనమిదం వాక్యం స్మయమాన ఇవాబ్రవీత్ ॥ 3-190-26(23240)
భగవన్హి కృతా రక్షా త్వయా సర్వా విశేషతః।
ప్రాప్తకాలం తు యత్కార్యం త్వయా తచ్ఛ్రూయతాం మమ ॥ 3-190-27(23241)
అచిరాద్భగవన్బౌమమిదం స్థావరజంగమం।
సర్వమేవ మహాభాగ ప్రలయం వై గమిష్యతి ॥ 3-190-28(23242)
సంప్రక్షాలనకాలోఽయంలోకానాం సముపస్థితః।
తస్మాత్త్వాం బోధయాంయద్యయత్తే హితమనుత్తమం ॥ 3-190-29(23243)
త్రసానాం స్తావరాణాం చ యచ్చేంగం యచ్చ నేంగతి।
తస్య సర్వస్ సంప్రాప్తః కాలః పరమదారుణః ॥ 3-190-30(23244)
నౌశ్చ కారయితవ్యా తే దృఢా యుక్తవటారకా।
తత్ర సప్తర్షిభిః సార్ధమారుహేథా మహామునే ॥ 3-190-31(23245)
బీజాని చైవ సర్వాణి యథోక్తాని మయా పురా।
తస్యామారోహయేర్నావి సుసంగుప్తాని భాగశః ॥ 3-190-32(23246)
నౌస్థశ్చ మాం ప్రతీక్షేథాస్తతో మునిజనప్రియ।
ఆగమిష్యాంయహం శృంగీ విజ్ఞేయస్తేన తాపస ॥ 3-190-33(23247)
ఏవమేతత్త్వయా కార్యమాపృష్టోసి వ్రజాంయహం।
తా న శక్యా మహత్యో వై ఆపస్తర్తుం మయా వినా।
నాతిశంక్యమిదం చాపి వచనం మే త్వయా విభో ॥ 3-190-34(23248)
ఏవం కరిష్య ఇతి తం స మత్స్యం ప్రత్యభాషత।
జగ్మతుశ్చ యథాకామమనుజ్ఞాప్య పరస్పరం ॥ 3-190-35(23249)
తతో మనుర్మహారాజ యథోక్తం మత్స్యకేన హ।
బీజాన్యాదాయ సర్వాణి సాగరం పుప్లువే తదా।
నౌకయా శుభయావీర మహోర్మిణమరిందమ ॥ 3-190-36(23250)
చింతయామాస చ మనుస్తం మత్స్యం పృథివీపతే।
సచ తచ్చింతితం జ్ఞాత్వా మత్స్యః పరపురంజయ।
శృంగీ తత్రాజగాగాశు తదా భరతసత్తమ ॥ 3-190-37(23251)
తం దృష్ట్వా మనుజవ్యాఘ్ర మనుర్మత్స్యం జలార్ణవే।
శృంగిణం తం యథోక్తేన రూపేణాద్రిమివోచ్ఛ్రితం ॥ 3-190-38(23252)
వటారకమయం పాశమథ మత్స్యస్య మూర్ధని।
మనుర్మనుజశార్దూల తస్ శృంగే న్యవేశయత్ ॥ 3-190-39(23253)
సంయతస్తేన పాశేన మత్స్యః పరపురంజయ।
వేగేన మహతా నావం ప్రాకర్షల్లవణాంభసి ॥ 3-190-40(23254)
స తతార తయా నావా సముద్రం మనుజేశ్వర।
నృత్యమానమివోర్మీభిర్గర్జమానమివాంభసా ॥ 3-190-41(23255)
క్షోభ్యమాణా మహావాతైః సా నౌస్తస్మిన్మహోదధౌ।
ఘూర్ణతే చపలేవ స్రీ మత్తా పరపురంజయ ॥ 3-190-42(23256)
నైవ భూమిర్న చ దిశః ప్రదిశో వా చకాశిరే।
సర్వం సలిలమేవాసీత్ఖం ద్యౌశ్చ నరపుంగవ ॥ 3-190-43(23257)
ఏవంభూతే తదా లోకే సంకులే భరతర్షభ।
అదృశ్యంత సప్తర్షయో మనుర్మత్స్యస్తథైవ చ ॥ 3-190-44(23258)
ఏవం బహూన్వర్షగణాంస్తాం నావం సోఽథ మత్స్యకః।
చకర్షాతంద్రితో రాజంస్తస్మిన్సలిలసంచయే ॥ 3-190-45(23259)
తతో హిమవతః శృంగం యత్పరం భరతర్షభ।
తత్రాకర్షత్తతో నావం స మత్స్యః కురునందన ॥ 3-190-46(23260)
అథాబ్రవీత్తదా మత్స్యస్తానృషీన్ప్రహసఞ్శనైః।
అస్మిన్హిమవతః శృంగే నావం బధ్నీత మాచిరం ॥ 3-190-47(23261)
సా బద్ధా తత్ర తైస్తూర్ణమృషిభిర్భరతర్షభ।
నౌర్మత్స్యస్య వచః శ్రుత్వా శృంగే హిమవతస్తదా ॥ 3-190-48(23262)
తచ్చ నౌబంధనం నామ శృంగం హిమవతః పరం।
ఖ్యాతమద్యాపి కౌంతేయ తద్విద్ధి భరతర్షభ ॥ 3-190-49(23263)
అథాబ్రవీదనిమిషస్తానృషీన్సహితస్తదా।
అహం ప్రజాపతిర్బ్రహ్మా మత్పరం నాధిగంయతే।
మత్స్యరూపేణ యూయం చ మయాఽస్మాన్మోక్షితా భయాత్ ॥ 3-190-50(23264)
మనునా చ ప్రజాః సర్వాః సదేవాసురమానుపాః।
స్రష్టవ్యాః సర్వలోకాశ్చయచ్చేంగం యచ్చా నేంగతి ॥ 3-190-51(23265)
తపసా చాపి తీవ్రేణ ప్రతిభాఽస్య భవిష్యతి।
మత్ప్రసాదాత్ప్రజాసర్గే న చ మోహం గమిష్యతి।
ఇత్యుక్త్వా వచనం మత్స్యః క్షణేనాదర్శనం గతః ॥ 3-190-52(23266)
స్రష్టుకామః ప్రజాశ్చాపి మనుర్వైవస్వతః స్వయం।
ప్రమూఢోఽభూత్ప్రజాసర్గే తపస్తేపే మహత్తతః ॥ 3-190-53(23267)
తపసా మహతా యుక్తః సోఽథ స్రష్టుం ప్రచక్రమే।
సర్వాః ప్రజా మనుః సాక్షాద్యథావద్భరతర్షభ ॥ 3-190-54(23268)
ఇత్యేతన్మాత్స్యకం నామ పురాణం పరికీర్తితం।
ఆఖ్యానమిదమాఖ్యాతం సర్వపాపహరం మయా ॥ 3-190-55(23269)
య ఇదం శృణుయాన్నిత్యం మనోశ్చరితమాదితః।
స సుఖీ సర్వపూర్ణార్థః సర్వలోకమియాన్నరః ॥ 3-190-56(23270)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి మార్కండేయసమాస్యాపర్వణి నవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 190 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-190-6 చీరిణీనదీవిశేషః ॥
3-190-11 అలింజరే మణికాఖ్యపాత్రే ॥
3-190-13 న సమభవత్స్థూలత్వేన న మమావిత్యర్థః ॥
3-190-30 త్రసానాం జంగమానాం। ఇంగం చలనశీలం వృక్షాది।
నేంగతి పాషాణాది। కాలోఽంతః ॥
3-190-31 వటారకా రజ్జుః ॥
3-190-32 యథోక్తాని ద్విజైః పురా ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-190-41 సచ తాంస్తారయన్నావా ఇతి ఝ. పాఠః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.